Zachowania zwierząt w trakcie ich obsługi - informacja KRUS

Zachowania zwierząt w trakcie ich obsługi.

Prace związane z wykonywaniem codziennej obsługi zwierząt tj. karmienia, dojenia, przepędzania na pastwisko, usuwania obornika i wiele innych czynności powoduje, że prawdopodobieństwo doznania kontuzji przez ludzi jest bardzo wysokie.

Istnieje ryzyko pogryzień, uderzeń, przygnieceń przez zwierzęta a przyczyną są głównie;

• zły stan pomieszczeń inwentarskich – ciasnota, nieprawidłowe usytuowanie żłobów  i koryt:
• stosowane technologie chowu np. wypas na uwięzi;
• nieliczenie się z możliwą agresją zwierząt, szczególnie rozpłodników, zwierząt - krów                               i buhajów, koni, świń, drobiu-które na siebie oddziaływają;
• powierzanie obsługi, przepędzania, a nawet  pomocy przy załadunku osobom starszym, niepełnosprawnym oraz dzieciom.

Nieprawidłowe metody pracy, stosowanie przestarzałych metod, monotonia, czynności wykonywane w pośpiechu i zmęczenie zwiększają ryzyko wystąpienia wypadków.

By zmniejszyć zagrożenia wypadkowe, obsługę zwierząt, należy powierzyć wyłącznie osobom: dorosłym, zdrowym, sprawnym fizycznie, zrównoważonym, znanym zwierzętom            i przyjaźnie do nich nastawionym. Zwierzęta są spokojniejsze, jeśli opiekują się nimi osoby im znane i przyjaźnie nastawione. Przy obsłudze zwierząt należy pracować zdecydowanie, spokojnie i rozważnie ( oczywiście nie będąc pod wpływem alkoholu).

Przestraszone, zaskoczone oraz rozdrażnione zwierzę może ugryźć, zaatakować, kopnąć, przewrócić, przygnieść.

W trakcie przeprowadzania oględzin miejsca zdarzenia, poszkodowani podają o nagłej lub niespodziewanej reakcji zwierząt przejawiającej się kopnięciem, uderzeniem rogiem lub ogonem, który waży nawet kilka kilogramów, jeśli jest oblepiony obornikiem. Są to jednak typowe reakcje na konkretne bodźce: stres, zaskoczenie obecność owadów w oborze, bolesność gruczołu mlekowego itp…

Bydło ma dobrze rozwinięte wszystkie zmysły postrzegania otoczenia.  Wzrok, którego zakres  jest bardzo szeroki i obejmuje kąt 330-360 stopni. Słuch - zakres częstotliwości dźwięków słyszanych przez bydło i przez człowieka jest zbliżony. Zwierzęta maja jednak trudność             ze zlokalizowaniem źródła dźwięku  i to powoduje ich niepokój. Smak jest ważny ze względu na wybór paszy. Bydło preferuje smak słodki i kwaśny, unikając gorzkiego i nadmiernie słonego.  Dotyk jest rozwinięty na całym ciele. Receptory reagują na dotyk owadów, wywołując skurcz mięśni skóry. Przyjmuje się, że bydło odczuwa ból i dyskomfort na poziomie zbliżonym do poziomu odczuwania człowieka. Czyli wykonując zabiegi zoohigieniczne i weterynaryjne możemy być narażeni na kopnięcie lub uderzenie głową przez zwierzę wskutek zadanego bólu.

Podobnie jak i inne zwierzęta stadne, bydło ma dobrze rozwinięte zachowania społeczne. Krowy porozumiewają się za pomocą różnorodnych sygnałów. Mogą to być: pozycja ciała, dźwięki i zapachy, odbierane jako wrażenia wzrokowe, słuchowe, zapachowe lub dotykowe. Mimo stadnego trybu życia krowy wymagają pewnej przestrzeni: społecznej i fizycznej. Przestrzeń społeczna to minimalny dystans od innych osobników tego samego gatunku. Naruszenie tego dystansu powoduje ucieczkę lub atak zwierzęcia. Przestrzeń fizyczna               to obszar, jakiego potrzebuje krowa do odpoczynku, przeciągania się itp.

Duże skupisko zwierząt ogranicza ich swobodę poruszania się i jeśli taka sytuacja utrzymuje się przez dłuższy czas, może prowadzić do wystąpienia stresu społecznego. Zwierzęta trzymane na uwięzi lub w oddzielnych boksach mają ograniczone kontakty z innymi osobnikami. Wpływa to na ich poczucie bezpieczeństwa, które zależy od kontaktu wzrokowego                             i słuchowego z nimi. Ważną rzeczą jest również wypracowanie takich sposobów zachowania ludzi i zapewnianie zwierzętom takich warunków, by wzajemne relacje nie prowadziły                 do sytuacji zagrożeń wypadkowych. Dobrostan zwierząt i dobre warunki pracy ludzi zależą od wzajemnego zaufania w codziennych kontaktach. W codziennych relacjach ze stadem konieczna jest łagodność, konsekwencja i przewidywanie zachowań zarówno poszczególnych osobników jak i całej grupy zwierząt. Częste kontakty z człowiekiem zwiększają ufność zwierząt. Ludzie powinni przemawiać do zwierząt i dotykać je. Powinno się to odbywać na warunkach akceptowanych przez zwierzęta tak, by miały możliwość obejrzenia i powąchania człowieka, bo każde zaskoczenie przyniesie efekt zupełnie odwrotny do zamierzonego. Przestarzałe metody pracy, monotonia, brak koncentracji, czynności wykonywane                         w pośpiechu i zmęczenie zwiększają zagrożenia wypadkowe. Niektórzy rolnicy, nie bacząc na własne bezpieczeństwa i bardzo często nie dostrzegając zagrożeń, pracę wykonują rutynowo i nie przestrzegają zasady ograniczonego zaufania do zwierząt.

Ponadto istotną sprawą mająca wpływ na bezpieczeństwo pracy jest zachowanie ładu                        i porządku w miejscu pracy. Narzędzia pracy należy przechowywać w jednym, przeznaczonym do tego celu miejscu. Pomieszczenia inwentarskie powinny być przestronne, z wydzielonymi stanowiskami i korytarzem paszowym, z bieżącą wodą i poidłami automatycznym. Brak wydzielonych pomieszczeń dla poszczególnych gatunków zwierząt, korytarzy paszowych             i gnojowych, brak poideł, powoduje, że zwierzęta niepokoją się wzajemnie, a ludzie wchodząc bezpośrednio pomiędzy mogą być poturbowani. Koryta i żłoby należy usytuować w taki sposób, aby możliwe było podawanie karmy z zewnątrz stanowiska.

Istotną rzeczą jest również konieczność posiadania w pomieszczenia inwentarskich bezpiecznej instalacji elektrycznej. Ponadto przejścia, wejścia do budynków inwentarskich powinny być pozbawione progów lub progi powinny być odpowiednio oznaczone.

Poprawa bezpieczeństwa pracy w wielu gospodarstwach jest możliwa bez dużych nakładów finansowych. Własna wyobraźnia i świadomość występujących zagrożeń przy obsłudze zwierząt jest najlepszym sposobem uniknięcia wielu nieszczęść i tragedii ludzkich.

Mamy nadzieje, że  przestrzeganie powyższych zasad bezpiecznej pracy wpłynie pozytywnie na Państwa bezpieczeństwo.                                                                

Prewencja PT KRUS w Kaliszu